نوروز زماني مقدس در ايران باستان :

زمان در ديدگاه انسان اعصار کهن به دو گونه مقدس بخش مي شود.

زمان مقـدس
آن بود که صرف امور مقـدس بود که درگذران امـور 
عادي زندگي به کار مي رفت.

زمان مقدس
خود به چند گونه تقسيم مي شود.

زماني که صرف به جاي آوردن شعاير ايماني مي گردد از جمله نمازها، ديگري زمانيکه در طي آن با تکـرار بعضي اعمال که در نمونه ي کهن اسطوره اي وجود داشت و ...

براي خواندن كامل نوشته به ادامه مطلب برويد ...

ادامه نوشته

نوروز از ديدگاه دكتر علي شريعتي

نوروز از ديدگاه دکتر علي شريعتي :

نوشته اي که در پي خواهد آمد با همين عنوان در مجموعه آثار13 –هبوط در کوير- و به عنوان فصلي از کتاب کوير منتشر شده است. علي شريعتي در مقدمه اين نوشته آورده است:«در اسفند سال 46 دانشجويان تاريخ به عنوان سفر علمي به عراق رفتند و من نيز ابتدا عازم بودم اما در آخرين لحظات ناگهان قسمت نشد. چون نوروز را در سفر بودند و آنجا جشن مي گرفتند اين نوشته را به در خواست همکارات گرامي بر سر راه نوشتم تا در آن اجتماع بخوانند. و اينک به ياد آن حادثه » ...

براي خواندن كامل نوشته به ادامه مطلب برويد ...

ادامه نوشته

نوروز

نوروز :

نوروز، جشن آغاز سال، امروزه در ايران و کشورهای ديگر «جهان ايرانی» به عنوان مهمترين جشن سال، اهميت خاصی دارد. هرچند که در طول تاريخ ايران، جشنهای مهرگان، سده، آبانگان، يلدا، و جشنها و مراسم ديگر ملی، هميشه با شکوه خاصی جشن گرفته می شدند و حتی در بعضی موارد، اهميت آنها از نوروز نيز بيشتر بوده، اما جشن نوروز تنها نمونه اين جشنهای ملی است که همواره اهميت خود را حفظ کرده و در برابر اقداماتی که برای محدود کردن آن صورت گرفته، هميشه ايستاده است ...

براي خواندن كامل نوشته به ادامه مطلب برويد ...

ادامه نوشته

راز گشايي عيد باستاني نوروز

راز گشايي عيد باستاني نوروز:

مفهوم هفت و هفته از کجا آمده است؟ ريشه قداست هفت به بابل بر مي گردد؛ ولي بعدها در متون پهلوي رسوخ کرده است. اما ايرانيان زرتشتي هفته را محاسبه نمي کردند. آنها روزهاي هر ماه را اسم گذاشته بوند،‌مثل تقويم مصري، ماه سي روز بود و سي نام مشخص داشت که به نام دادار هرمز يا »دي« بوده است. بعدها تقسيم بندي داخلي در ماه شد که به هفته شبيه است،‌ ولي هفته نيست. زرتشتي ها هفته نداشتند، ‌مانوي ها و ديگراني که زرتشتي نبودند هفته داشتند. آيا ريشه هفته قديمي تر از تورات است؟...

براي خواندن كامل نوشته به ادامه مطلب برويد...

ادامه نوشته

نوروز - حاجي فيروز

پيام‌آور نوروزی - حاجي فيروز :

 خاستگاه جشن‌ها و آیین‌های ایرانی، پیوندی ژرف و شگرف با پدیده‌های كیهانی و هستی‌شناسانه، و همچنین با ویژگی‌های اقلیمی و زیست‌بومی دارد. اما روش برگزاری این آیین‌ها در فرهنگ ایرانی، بیشتر از دیگران با واقعیت‌ها نزدیكی دارد و رمزینه‌های موجود در آن به یكپارچگی با دنیای نیروهای مینوی و ایزدان پیوند نمی‌خورد. به دیگر سخن در بارورهای ایرانی –برخلاف باورهای یونان و میاندورورد- دسترسی به جهان ایزدان برای مردمان امكان‌ناپذیر است. آسمان و نیروهای آن ممكن است تأثیری بر فرایندهای زمینی داشته باشند، اما زمین و باشندگان آن كمترین دخالتی در حوزه توانایی‌های ایزدان ندارند.

نوشتاری كه در پی می‌آید، متن مصاحبه كمیته بین‌المللی نجات آثار باستانی دشت پاسارگاد با رضا مرادی غیاث آبادی است كه پیش از این در تارنمای نجات پاسارگاد منتشر شده است. منظور اصلی از این گفتگو چنین بوده كه آیا سیاه نكردن چهره عمو نوروز (یا حاجی فیروز) مغایرتی با سنت‌های ملی دارد؟

حاجی فیروز چیست؟

براي خواندن كامل نوشته به ادامه مطلب برويد ...

 

ادامه نوشته

شب چله / شب يلدا

شب چله (یلدا)

شب زايش خورشيد و آغاز سال نو ميترايی

دیر زمانی است كه مردمان ایرانی و بسیاری از جوامع دیگر، در آغاز فصل زمستان مراسمی را برپا می‌دارند كه در میان اقوام گوناگون، نام‌ها و انگیزه‌های متفاوتی دارد. در ایران و سرزمین‌های هم‌فرهنگ مجاور، از شب آغاز زمستان با نام «شب چله» یا «شب یلدا» نام می‌برند كه همزمان با شب انقلاب زمستانی است. به دلیل دقت گاهشماری ایرانی و انطباق كامل آن با تقویم طبیعی، همواره و در همه سال‌ها، انقلاب زمستانی برابر با شامگاه سی‌ام آذرماه و بامداد یكم دی‌ماه است. هر چند امروزه برخی به اشتباه بر این گمانند كه مراسم شب چله برای رفع نحوست بلندترین شب سال برگزار می‌شود؛ اما می‌دانیم كه در باورهای كهن ایرانی هیچ روز و شبی، نحس و بد یوم شناخته نمی‌شده است. جشن شب چله، همچون بسیاری از آیین‌های ایرانی...

براي خواندن كامل نوشته به ادامه مطلب برويد ...

ادامه نوشته

جشن زنانه سيزده بدر

جشن زنانه سيزده بدر

فلسفه سيزده بدر در ايران باستان:

ايرانيان باستان اعتقاد داشتند که عدد 13 نحس مي باشد ، از نظر علمي عقيده ي آنها کاملا درست مي باشد ! البته در رسانه هاي امروزي هيچ اشاره اي به اينگونه مسائل نمي شود و دليل آن هم ترس از خرافي شدن عقايد و همچنين کم بودن سطح علمي جامعه مي باشد .

در واقع فلسفه عدد 13 بر مي گردد به طرز قرار گيري ستاره ها و منظومه خورشيدي ...

براي خواندن كامل نوشته به ادامه مطلب برويد ...

ادامه نوشته

چهارشنبه سوری

چارشنبه سوری در دو متن کهن

در هیچیک از متون باقیمانده پیش از اسلام اشاره‌ای به جشن چهارشنبه سوری نشده است. در اوستا، کتیبه‌های عیلامی، هخامنشی، اشکانی و ساسانی و نیز در متون پهلوی و حتی در روایت‌های مورخان یونانی در باره ایران نیز در باره جشن چارشنبه‌سوری سخنی گفته نشده است.

متون دوران پس از اسلام نیز در این باره تقریباّ ساکت بوده‌اند، حتی در آثار محقق دقیقی همچون ابوریحان بیرونی نیز در باره آن توضیحی داده نشده است. اما برخی اشاره‌ها در تعدادی از متون کهن، نشان‌دهنده این است که گویا چارشنبه‌سوری نه تنها برگزار می‌شده، بلکه از آن به عنوان «عادت قدیم» نام برده می‌شده است.

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

آیین برافراشتن درفش کاویانی

آيين برافراشتن درفش كاويانی

در سرزمين درفش‌های برافراخته

چند هزار سال است كه یكی از بزرگترین و شكوهمندترین و زیباترین و مردمی‌ترینِ جشن‌های نوروزی در میان همه سرزمین‌های ایرانی، در شهر بلخ، در این پایتخت باستانی ایرانی و با برافراشتن درفش سه رنگ كاویانی، در میان انبوهی از مردمانی كه از دوردست‌ها گرد آمده‌اند، و در میان شادی كودكان و سرودهای زیبای دختران و دعای مادران و آرزوها و آمال پدران و در كنار بنای فرخنده و ورجاوند «مزارشریف» مزار باستانی ایرانیان، و در میان «دشت شادیان»، دشتی دوركرانه و آكنده از گل‌های سرخ لاله، برگزار می‌شده است.

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن شهریورگان

جشن شهریورگان

زادروز داراب (کورش؟) و مرگ مانی

شهریور‌روز از شهریورماه یا چهارمین روز این ماه، برابر است با جشن شهریورگان که از آیین‌ها و مراسم وابسته به آن هیچگونه آگاهی در دست نیست. برگزار نشدن آیین‌های جشن شهریورگان توسط ایرانیان در زمانی طولانی، موجب شده است تا همه جزئیات آن به فراموشی سپرده شود و حتی در متون کهن نیز آگاهی‌های چندانی در باره آن فرا دست نیاید.

نام شهریور در متون اوستایی به گونه «خْـشَـتْـرَه ‌وَئیریَـه» آمده...

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن مهرگان

یکم و شانزدهم مهرماه

جشن میتراکانا، جشن مهرگان

همانگونه كه در گزارش فردوسی ديده می‌شود، زمان برگزاری جشن مهرگان در آغاز ماه مهر و فصل پاييز بوده است و اين شيوه دستكم تا پايان دوره هخامنشي و احتمالاً تا اواخر دوره اشكانی نيز دوام داشته است. اما از این زمان و شاید در دوره ساسانی، جشن مهرگان به مهر روز از مهر ماه یا شانزدهم ماه مهر منتقل مي‌شود. منسوب دانستن جشن مهرگان به نخستین روز ماه مهر در آثار دیگر ادبیات فارسی نیز دیده شده است. برای نمونه این بیت از ناصرخسرو که هر دو جشن نوروز و مهرگان را به هنگام اعتدالین می‌داند

خاستگاه باور به میترا :

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن سده

جشن سده

جشن بزرگ آتش با خاستگاه كيهانی

جشن «سَـدَه» بزرگترین جشن‌آتش و یكی از كهن‌ترین آیین‌های گروهی و اشتراكی شناخته شده در ایران باستان است. در این جشن و در آغاز شامگاه دهم بهمن‌ماه، همه مردمانِ سرزمین‌های ایرانی بر بلندای كوه‌ها و بام خانه‌ها، آتش‌هایی برمی‌افروخته و هنوز هم كم‌‌وبیش بر می‌افروزند. مردمان نواحی مختلف در كنار شعله‌های آتش و با توجه به زبان و فرهنگ خود، سرودها و ترانه‌های گوناگونی را خوانده و آرزوی رفتن سرما و آمدن گرما را می‌كنند. همچنین در برخی نواحی، به جشن‌خوانی، بازی‌ها و نمایش‌های دسته‌جمعی نیز می‌پردازند.

گستره جشن :

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن تیرگان

سیزدهم تیرماه-  جشن تیرگان

 نبرد تِشتَر و اَپوش در آسمان ایران‌زمین

ایجاد شرایط آب‌وهوایی گرم و خشک و سال‌های کم‌باران در فلات ایران به ویژه در حدود چهار هزار سال پیش موجب پیدایش برخی باورهای کیهانی در دوران باستان شده است. در نمونه‌ای از این اعتقادها، ستاره «تِـشتَـر» (شباهنگ/ شِعرای یمانی) ستاره باران‌آور دانسته شد و ستاره «اَپوش» (اَپَـئوشَـه/ قلب‌العقرب) دیو خشکسالی و از بین برنده آب‌ها و هماورد تشتر بشمار آمد. در «تشتر یشت» اوستا که به راستی یکی از کهن‌ترین نمایشنامه‌های بشری است، به روشنی نبرد تشتر و اپوش گزارش شده است. در این نبردها، گاه پیروزی از آن تشتر و گاه از آن اپوش است.

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن بهار بد

جشن بهاربُد و روز پیام‌آوری زرتشت :

زرتشت در دی‌به‌مهر روز از اردیبهشت ماه یا پانزدهم اردیبهشت، به جشنگاهی می‌رود که در آن روز مردمان بسیاری در آنجا جشنی به نام «بهاربُد/ بهاربود» آراسته بوده‌اند. در بامداد آن روز، او برای کوبیدن هوم (هَـئـومَـه) به کرانه رود دائیتی برفت و در آنجا وهومن بدو فراز آمد. وهومن، پوشاکی از روشنایی بر تن داشت و سراسر اندام او از روشنایی بود. او زرتشت را به انجمن همپرسگی امشاسپندان بر کرانه رود دائیتی فراز می‌برد و در همین انجمن، اورمزد او را به دین‌آوری بر می‌گزیند.

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن اسفندگان

پنجم اسفند - جشن اسفندگان

روز گراميداشت زمين بارور و بانوان

ماه اسفند و به ویژه روز پنجم آن كه در همه تقویم‌های ایرانی «اسفندروز» نامیده می‌شود؛ از روزگاران كهن، ماه و روز گرامیداشت زمین بارور و بانوان در فرهنگ ایرانی دانسته می‌شده است.

واژه فارسی اسفند یا سپندارمذ، از واژه پهلوی «سپندارمد» و اوستایی «سپَـنتَـه‌آرمَـئیتی»، برگرفته شده است. اصل این نام همانا «آرمئیتی» است كه واژه سپنته/ سپند برای احترام و گرامیداشت بیشتر، به آن افزوده شده است.

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن آبانگان

جشن باستاني آبانگان : 

روز دهم آبان زرتشتي برابر با ۴ آبان خورشيدي که آبان روز نام دارد و بنام آب و فرشته آب است جشن آبان گان مي باشد
آب که آبان جمع آنست در اوستا و پهلوي آن و در سانسکريت آپه مي باشد اين عنصر مانند عناصر ديگر آتش و هوا و خاک در آيين ايران قديم مقدس است و آلودن آن گناه مي باشد و براي هر يک از آنها فرشته مخصوصي تعيين شده . و ايرانيان اين عناصر چهارگانه را که اساس اوليه حيات است مي ستودند(نيايش نمي کردند ستايش ميکردند) و امروز نيز زرتشتيان آنها را پاک مي دانند و مانند سابق و بنام فرشته هر يک آنها را مي ستايند ((بسرچشمه آب درود مي فرستيم به کوههايي که از بالاي آن آب جاريست درود مي فرستيم بدرياچه ها و استخرها درود مي فرستيم)).به احترام فرشته آب آبها را پاک نگه مي داشتند .

برای خواندن کامل نوشته به ادامه مطلب بروید ...

ادامه نوشته

جشن ها وآیین های زرد تشتیان

سرودهاي زرتشت

                                  

                                 نماد دين زرتشتي (فروهر )                                          

سنت سرايش و خوانش اشعار حاصل از کشف و شهود در ميان روحانيان جوامع هندوايراني و چه بسا هندواروپايي، امري رايج و البته بسيار ارزش‌مند و مقدس بوده است. در واقع توان سرودن اشعاري شيوا و زيبا و نغز در تحليل جهان هستي و ستايش خدايان و بيان روابط و نظامات قدسي حاکم بر گيتي، ويژگي برجسته و کرامت عمده‌ي يک روحاني بوده است. اين اشعار نغز (که در زبان اوستايي «مانثره / Manthra» ، در زبان سنسکريت «مانترا / Mantra» و در زبان پهلوي «مانسر / Mansar» خوانده مي‌شود) در عصر نبود خط و نوشتار، تنها ابزار و رسانه‌ي ارائه و جابه‌جايي و نقل انديشه‌ها و گفتمان‌هاي جوامع باستاني در طي نسل‌هاي پياپي بوده و محتوايي آکنده از بينش اسطوره‌اي و پيام‌ها و آموزه‌هاي ديني و کيهان‌شناختي داشته است. مانثرن(Manthran)ها و زئوتر(Zaotar)ها دو گروه از روحانيان هندوايراني بودند که بيش از ديگران با هنر مقدس سرايش اشعار اشراقي سروکار داشتند و واعظان و آموزگاران الاهيات و آيين‌هاي ديني در قالب ابياتي بديع و شورانگيز، براي مخاطبان مشتاق خويش بودند. زرتشت که خود يک مانثرن و زئوتر بود (يسن32/13 و يسن33/6) با اين سنت به خوبي آشنايي و بر آن تسلط کامل داشت. «گاهان» اثر منظوم زرتشت، دنباله‌رو همان سنت کهن سرايندگي روحانيان هندوايراني است (بويس1377، ص 82 و 100؛ بويس1376، ص 21 به بعد).

---

موعود شناسي در آيين زرتشت

برای دیدن کل مطلب به ادامه بروید....

 

ادامه نوشته

آیین ازدواج در ايران باستان

آیین ازدواج در ايران باستان:

                                  

در دين زرتشتي تعدد زوجات روا نيست و گفته شده همانگونه که يک زن نمي‌تواند در يک زمان بيش از يک شوهر داشته باشد مرد نيز نمي‌تواند در آن واحد دو يا چند زن داشته باشد. اختيار زن دوم در شرايطي خاص و سخت که در آيين نامه زرتشتيان آمده جايز است نظير
اينکه زن اول فوت شده باشد.. در ايران باستان تنها در صورتي فرد زرتشتي مي‌توانست با وجود زن اول زن ديگر اختيار کند که زن اول به تشخيص پزشک عقيم بوده و خود موافقت خويش را براي اين کار اعلام کند و رضايت داشته باشد هدف از اين عمل نيز بقا نسل و پرورش فرزنداني نيک براي دين و دنياست.

در مورد انواع

پيوند زناشويي در ايران باستان گفتني است که زن و مرد زرتشتي به 5 صورت و
تحت عناوين پادشاه زن- چاکر زن- ايوک زن- ستر زن- خودسر زن پيوند زناشويي
مي‌بستند که هر يک جداگانه به شرح زير است:

1-پادشاه زن:

برای دیدن ادامه مقاله به ادامه مطلب بروید...

ادامه نوشته